भिऊ नको, मी तुझ्या पाठिशी स्वामी समर्थ वदतात

देव दयाळू बुडत्या भक्ता सदैव देताहे हात 
भिऊ नको, मी तुझ्या पाठिशी स्वामी समर्थ वदतात!ध्रु. 

अक्कलकोटनिवासी स्वामी अंतरात त्या शोधावे 
श्रद्धा सुदृढ होण्यासाठी स्वामी समर्थ गर्जावे 
आसू पुसती पाठीवरती फिरवतात प्रेमे हात!१ 

दुर्बलता तर चेटकीण ती पिटाळून तिज लावावे 
गुरुकृपा ही जागृत होण्या नामानंदी रंगावे 
प्रगतिपथावर नेई पुढती भगवद्‌‌गीतेचा पाठ!२ 

रुसवा मनचा निघून जाता कोरीच्या कोरी पाटी
वळणदार अक्षरे तिच्यावर मोत्यांच्या सुंदर पंक्ती
प्रयत्न आहे देव खरोखर यत्नाला यश दे साथ!३

जैसे द्यावे तैसे घ्यावे धकेचपेटे सोसावे
अंतरंग राखावे निर्मळ दुष्टांना नच वचकावे
लगाव रट्टे प्रसंग पडता असा दुजोरा देतात!४

हवी दक्षता क्षणाक्षणाला संरक्षाया संघ हवा 
शांतीसाठी युद्धसिद्धता स्वातंत्र्याचा मंत्र नवा
निष्ठेला पर्याय न दुसरा स्वामी शिकवण देतात!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
६ जुलै २०००

मी कसे पहावे तुजला.. ?

विश्वदेवाचे विराट स्वरूप. 
ईश्वराचे रूप विशाल, अद्‌भुत व उग्रही आहे. या ईश्वरी स्वरूपाला आदि, मध्य व अंत काहीच नाही. हे स्वरूप कधी सौम्य, सुंदर, भव्य दिसते तर कधी अद्‌भुत व उग्रही दिसते. सामान्य मनुष्य ते पाहून स्तंभित होतो.  तुफान, वादळ, भूकंप, ज्वालामुखी, जलप्रलय असे अनर्थ आले की ईश्वरी शक्तीची रूपे अनुभवास येतात. 

----००----

मी कसे पहावे तुजला.. ?ध्रु.

विराट असशी, व्यापक असशी 
अनादि असशी, अनंत असशी
जिथे पहावे तिथे तूच तू 
ठाव न ठावा मजला!१

खेळवशी तू, जाणवशी तू 
दडुनी लपुनी खुणावशी तू 
मी मर्यादित, अमर्याद तू 
कुणी न वानू धजला!२ 

उग्ररूप तू, सौम्यरूप तू
अतिकठोर तू, दयाशील तू
कवळावे वाटते माधवा 
लपंडाव मज नडला!३ 

रोगच वरवर योग खरोखर
संहारातुन निर्मिति सुंदर 
धराधरा घननीळा!४ 

उपासनेला नियमित बसवी
वदनातुन या हरि हरि वदवी
घे सामावुन मजला!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

१३ डिसेंबर २००४
सोमवार, पहाटे ४.४५

महर्षी धोंडो केशव कर्वे

धोंडो केशव कर्वे!ध्रु.

खडबडीत जरी नाव तयांचे
काटक असती ते मुलुखाचे
उदाहरण ठेवती कृतीचे
खणखणीत वच बरवे!१

महिलांना आधार वाटला
पाठीराखा तया भेटला 
ज्ञानदान सोहळा रंगला 
अन्याय न मुळि सहवे!२ 

कुणी शिक्षिका पर्यवेक्षिका
कोणी डॉक्टर, रुग्णसेविका
अण्णांच्या लडिवाळ बालिका
स्मृतिसुमना वेचावे!३

कोणी गाती करती भाषण
कोणी करती चिंतन लेखन
कर्तृत्वाने उजळे जीवन
मोल कुणाला करवे!४

चालायाचे चरणा ठावे
सोसायाचे शरिरा ठावे
तत्त्वावरती ठाम रहावे 
महर्षिपद वंदावे । ५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

२८ नोव्हेंबर २००२
गुरुवार, सायं ५.२०

कर्मवीर भाऊराव पाटील

झाड वडाचे कसे पसरले 
तसेच भाऊराव पाटील ! 
कर्मवीर भाऊराव पाटील!ध्रु.

जात मनातुन निघून जावी
माणुसकी परि बहरुन यावी 
कष्टाची करुनिया मशागत 
करि देती पाटी पेन्सिल!१

मुली शिकाव्या मुले शिकावी
मुखी असावी अभंग ओवी
प्रेमाची करतात लावणी 
उदार होते ज्यांचे दिल!२

थंडीवाऱ्यातुन ते फिरले 
तसे उन्हाचे चटके सहले (उन्हाने पाय पोळले)
परि बरसे मायेची माया 
जगावया जो तो काबिल!३

खडक फोडला पाट काढले
ज्ञानाचे पाणी झुळझुळले 
खेडोपाडी गंगा आली
अंधारामधला कंदिल!४

कणखर मनगट बळकट बाहू
धकेचपेटे हासत साहू
समाज जागे मराठमोळा 
निष्कलंक देशाचे शील!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

२७ नोव्हेंबर २००२
बुधवार, दुपार ३.२०

माझा राम सखा झाला!

राम सखा झाला! माझा राम सखा झाला!ध्रु.

प्रेम फार नामी, माझी वृत्ति रमे रामी 
सर्व सुखे धामी ठाकली कर अपुले जोडुनी 
जीवनी हीच भाग्यवेला!१

सखा रघुवीर, देतसे मानसास धीर 
पापदैत्य वधितो अचुक हा रामनाम तीर 
कंठ मम दाटुनिया आला!२

राम हाच साक्षी, संकटी साधकास रक्षी 
प्रेमळ ही माय, दुरूनी बालकास लक्षी 
वात्सल्या ना तुळा!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १८२ (३० जून) वर आधारित काव्य.

ऐसे ज्ञान असावे!

ऐसे ज्ञान असावे!
परमार्था पूरक व्हावे! ध्रु.

प्रेम वाढवी
ऐक्य बाणवी 
द्वेषदंभ निपटावे !१

शिकवी नीती 
धार्मिकता ती 
स्नेहसदन जग व्हावे!२

विवेक कळतो
विकार पळतो 
ज्याचे त्या उमगावे!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १७६ (२४ जून) वर आधारित काव्य.

वाचनात आलेले आचरणात आणून जो लोकांना सांगतो तो खरा वक्ता होय. ज्ञान हे मुळात पवित्र आहे. जे ज्ञान नीती आणि धर्म यांच्या पायावर उभे असते ते जास्त प्रभावी ठरते. सर्वांचे एकमेकावर प्रेम वाढेल व सर्वजण एकत्र येतील असे ज्ञान असावे.

द्वेष मत्सर वाढवील, नीतीधर्मास फाटा देईल असे ज्ञान पुस्तकात नसावे. आपल्या मनामध्ये विचार आणि विकार हे दोघेही आहेत. विचार हा पोलीस तर विकार हा चोर आहे. जेथे विचार आहे तेथे विकार राहू शकत नाहीत, पण विकार जर तेथे आलाच तर तो विचारांच्या ताब्यात राहील इतके विचार प्रभावी पाहिजेत.

शुद्ध हेतु राखावा - प्रचीती घ्यावी!

शुद्ध हेतु राखावा - दक्षता घ्यावी!
कृती सहज अनुरूप - प्रचीती घ्यावी!ध्रु.

विषय विसरावे, भजनि रंगावे
हवेपण जावे, तत्त्व बिंबावे
विस्मृती नको देवाची आस पुरवावी!१

प्रपंची रमले, संत निंदिले
स्वहित ऐकले, सोडुनी दिधले
दुर्दशाच अश्रद्धांची गाठी बांधावी!२ 

देव हृद‌यात, सकळ जीवात 
शोध जो घेत, तृप्त तो होत 
नामौषधि रोगा पळवी निरंतर घ्यावी!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 
गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १७५ (२३ जून) वर आधारित काव्य.

मनुष्याने शुद्ध हेतु ठेवण्याचा प्रयत्न करावा.  हेतु शुद्ध असला की स्वाभाविकच कृती त्याला अनुरूप होऊ लागते व प्रगतीला मदत होते. ज्याला विषयाची गोडी असते, त्याला नाही परमार्थाची गोडी लागत. जो खरा कर्ता आहे त्याचे मोठेपण खरे असते खरे कर्तेपण भगवंताचे असल्याने त्याच्याकडे ते द्यावे, म्हणजे मोठेपण त्याच्याकडे जाते. आयुष्यात काही दिवस तरी मी कोणाचा नोकर नसून मी भगवंताचा आहे असे माणसाला वाटावे याकरता भगवंत ज्या ठिकाणी आहे तेथे त्याला शोधा. तो सर्वांच्या हृदयात आहे. म्हणून तेथे त्याला पहा. "देव आहे" असे खऱ्या अर्थाने वागणारे जगामध्ये थोडेच असतात. प्रपंचाचा अनुभव कष्टमय आहे पण भगवंताचा अनुभव आनंदमय आहे. ज्याला भगवंताचे प्रेम यावे असे वाटते त्याने नाम घेणे हेच एक औषध घ्यावे.