Monday, May 11, 2026

श्रीनारायण महाराज ! जय जय नारायण महारा‌ज!

श्रीनारायण महाराज ! जय जय नारायण महारा‌ज!ध्रु.

भगवंताने तुला निवडले, बजाव तुझिया मनास पहिले 
भाग्य तुझे की भक्तिपथावर नकळत पडती पुढे पाउले 
बंधन छे छे नियम हिताचे पाळ सोडुनी लाज!१

वेदाध्ययने जे जे जमते ते ते नामस्मरण साधते 
सहनशीलता तनात येते, मना उलटवी नामच बनते 
मार्दव संभाषणी, दृष्टितुन सुधा सर्वदा पाज!२

दत्तराज आवडते दैवत जनात अथवा वनात सोबत 
गानकला या मना नीववत, शांति नसे क्षणभर ही सोडत
सीमा सगळ्या पुसून जातिल, अवनीवर गुरुराज!३ 

चुकून कोणाचा ना मिन्धा मनात जपतो हरिगोविंदा
संध्यावंदन सुसंधि साधा, बरवा कल्याणाचा धंदा 
सत्यनारायण व्रत चढवी दिव्यप्रभेचा साज!४

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
२४.०३.२००४

Saturday, May 9, 2026

नामस्मरण करावे, सदा आनंदी असावे!

नामस्मरण करावे, सदा आनंदी असावे!ध्रु.

नाम घेणे करा नेम 
हृदयी फुले रामप्रेम 
कृपा करील 'श्रीराम' रामचरण भजावे!१ 

नको गुंतणे कशात 
राहू शुद्ध- बुद्ध- शांत 
जसे गगन तैसेच जगी निर्लेप असावे!२ 

देव येइल वर्णिता 
परि नामाची महत्ता 
कशी आहे शब्दातीत नाम घेऊनी पहावे!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 
गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १३० (९ मे) वर आधारित काव्य.

आपल्या घरातील वातावरण शुद्ध शांत आणि पवित्र असावे. तुमचे अंत:करण मात्र भगवंताच्या प्रेमाने ओथंबलेले राहू द्या. कोणाशी वाद घालीत बसू नका. जगाचा मान फार घातक आहे. प्रेमात गुंतू नका, तसेच द्वेष मत्सरातही गुंतू नका. दोन्ही सारखेच घातक आहेत. आपले कर्तव्य भगवंताच्या स्मरणात करून त्याचे अनुसंधान अखंड टिकू द्या. येथून रामाजवळून काही मागून नेणेच असेल, तर त्या नामाचे प्रेम तुम्ही सर्वांनी मागा. सर्वांनी नामस्मरण करा आणि आनंदात राहा. राम कृपा करील हा भरवसा बाळगा.

Monday, May 4, 2026

साधनी रमावे, संतरूप व्हावे!

साधनी रमावे, संतरूप व्हावे! ध्रु. 

चित्त शुद्ध होता 
प्रिय बनू संतां -
नाम नित्य घ्यावे!१

संत ना देहात 
संत साधनात 
तत्त्व आचरावे!२ 

करिता अंगीकार 
आनंद अपार 
देहा विसरावे!२

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १२५ (४ मे) वर आधारित काव्य.

परमार्थास संतांचे अधिष्ठान आवश्यक आहे. चित्त शुद्ध नसेल तर संतांच्या जवळ जाऊन तरी काय उपयोग होणार? संत हे काही देहात नसतात, त्यांना आपण देहात पाहू नये, ते जे काही सांगतात, त्या साधनात ते असतात. आपण जर चित्त शुद्ध करून गेलो तर आपल्याला संतांची भेट होते व भेट झाल्यावर, जे त्रिभुवनातही मिळणार नाही ते ते देतात. ते सांगतील तेच करणे हीच त्यांची खरी सेवा होते. गुरुने एकदा आपल्याला आपले म्हणावे हेच शिष्याला मिळवायचे असते. गुरु आपल्याला निवृत्ती देतात. निवृत्ती दिल्यावर विषयांची प्राप्ती व्हावी ही आठवणच जाते.

Thursday, April 30, 2026

भगवंताचे नाम जिथे, संत निवासा येती तिथे !

भगवंताचे नाम जिथे, 
संत निवासा येती तिथे!ध्रु.

नामस्मरणी मन रंगावे 
रामचरणी लीन व्हावे
शरण गेलिया रामाते!१

नारायण हो मनुजाचा-
मार्ग न चुकला जर त्याचा 
कृपा केलिया रघुनाथे!२

सृष्टि पहावी भगवत्कारी
मन ठेवावे तिच्यावरी 
श्रद्धने प्रचिती येते!३

भगवन्नामे संतसंगती-
करतलि येती चारी मुक्ती
पराशांति मन अनुभविते!४

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १२१ (३० एप्रिल) वर आधारित काव्य.

Wednesday, April 29, 2026

डोळे असुनी आंधळे त्या संतच कोठे भेटेना!

डोळे असुनी आंधळे त्या संतच कोठे भेटेना!ध्रु.

अंतरी भावाची वाण 
जवळि ना थोडी ही जाण 
विषयकर्दमी लोळला त्या गंगाजलही पिववेना!१

अहंता सोडि नच ज्याते
तयाची झिंग चढत जाते 
सुटेना ज्यास आसक्ती तयांसी तोल गवसेना!२

असत् जे तेच उरि धरि‌ले
भ्रमाने सत् ही लाथाडिले
फेकिले दूर जर परिसा, लोहता खचित संपेना!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १२० (२९ एप्रिल) वर आधारित काव्य.

कामवासना आणि पैसा ही दोन्ही परमार्थाला विघातक आहेत.  एखादा त्यागी मनुष्य सर्व देईल पण "स्व" देणार नाही, "स्व" देऊन "सर्व" ठेवले तरी चालेल पण "सर्व" घेऊन "स्व" ठेवला तर मात्र ते चालणार नाही. म्हणजेच "मी देतो" ही भावना राहिली, तर सर्वच देणे वाया जाते.  संतांचा संतपणा दिसत नाही, याचे कारण आमच्यात तळमळ नाही. सत्ययुगात जो राम होता तोच आजही आहे, पण माझा भावच कमी झाला त्याला काय करावे? जो भगवंताचा झाला त्याचेच कार्य पूर्ण झाले व त्यालाच खरे समाधान मिळाले.

Tuesday, April 28, 2026

संत हवासा वाटावा, देव तयांतचि भेटावा!

संत हवासा वाटावा, 
देव तयांतचि भेटावा!ध्रु. 

वाट चुकली तर संगे येतो 
बोट पकडुनी तो चालवितो
तो करुणाघन बरसावा!१

विषय सुटावा, शिव गाठावा 
भेद मिटावा, भ्रमहि फिटावा 
हृदयासनि बसण्या यावा!२

उक्ति कळावी, कृती घडावी
संत अनाथा मार्गी लावी 
तळमळ लागो या जीवा!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ११९ (२८ एप्रिल) वर आधारित काव्य.

विषयाची आवड कमी होऊन खरी तळमळ लागली म्हणजे संत भेटतो. असंताची आवड नाहीशी होईल तेव्हाच संत हवासा वाटेल.  विषय आपल्याला त्रास देतात पण ते सोडावे कसे हे समजत नाही.  जंगलात सापडलेल्या माणसाप्रमाणे आपले झाले आहे. आपली वाट चुकली आहे असे ज्याला वाटेल तोच जंगलातून बाहेर जाण्याची वाट विचारतो. कर्ममार्ग सांभाळताना "कर्ता मी नव्हे" हे सांभाळणे जरूर आहे. स्वतःला कसे विसरावे हे कळण्यासाठीच संतांना शरण जावे. ज्याचे अंत:करण शुद्ध आहे तो स्वतः तर आनंदी असतोच, पण त्यामुळे भोवतालचे वातावरणही आनंदाचे बनते.

Sunday, April 26, 2026

संते महत्कार्य केले भगवंता सगुणी आणिले!

संते महत्कार्य केले
भगवंता सगुणी आणिले!ध्रु.

प्रेम आले साधनी 
राम भरला लोचनी 
जणु पुण्य फळा आले!१

"राम कर्ता" बोधिले 
"राम दाता" वर्णिले 
भिन्नत्वचि विलया नेले!२

रुचि आली सेवेसी
वसला देव हृदयदेशी
सद्गुरु प्रसाद अनुभविले!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ११७ (२६ एप्रिल) वर आधारित काव्य.

भगवंताला सगुणामध्ये आणला हा संतांचा आपल्यावर फार मोठा उपकार आहे. संतांनी आपल्याला सांगितले की, ही दृश्य मूर्ती तुझी आहे, "तुला हव्या असणाऱ्या सर्व वस्तू देणारा भगवंत तोच आहे" ही जाणीव व  कल्पना आपल्या ठिकाणी वाढत गेली तर त्यामुळे "भगवंत दाता आहे" ही जाणीव उत्पन्न होईल. "भगवंत दाता आहे, तो माझ्या मागे आहे, तो माझ्या सुखाचा आधार आहे, तो माझे कल्याण करणारा आहे," ही जाणीव झाली की, जे मिळाले ते भगवंताच्या इच्छेनेच मिळाले ही भावना होऊन, आहे त्या परिस्थितीमध्ये समाधान टिकेल. सर्व भोग भोगून काळजी नसणे हे उपासनेचे खरे बीज आहे. जगाचे खरे स्वरूप कळण्यास सगुण उपासनाच कारणीभूत आहे. आपण ज्या मूर्तीची उपासना करतो त्या मूर्तीमध्ये तेज वाढत असते.