Sunday, July 12, 2026

जीवन अवघे गुरूस देता,- उरते केवळ आज्ञापालन!

जीवन अवघे गुरूस देता,-
उरते केवळ आज्ञापालन!ध्रु.

व्यवहारी जरि नच गुंतावे
व्यवहारासी नच सोडावे
अलिप्ततेने घडो आचरण!१

हवे हवे से नच वाटावे 
भजन पूजनी रंगुनि जावे 
हळू गळू दे सकल अहंपण!२

साधन जे सद्‌गुरूने दिधले 
निष्ठापूर्वक जर आचरिले 
सार्थकि लागे सगळे जीवन!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १९४ (१२ जुलै) वर आधारित काव्य.

ज्या दानाची आठवण राहत नाही ते दान खरे होय. शुद्ध भावना म्हणजे मोबदला न घेण्याची किंवा फलाशा सोडण्याची इच्छा. देवाचे करीत असताना, जप करीत असताना त्यापासून काही हवे आहे असे वाटले नाही पाहिजे. आपण कृती करतो, पूज्य भाव वगैरे ठेवतो परंतु सद्गुरूंनी सांगितलेले तेवढे करत नाही. त्यामुळेच आपली सत्कर्मे ही आपला अहंकार कमी व्हायला कारणीभूत न होता, उलट अहंपणा वाढवण्यासच मदत करतात. आपले सर्व जीवन एकदा सद्गुरूंच्या ताब्यात दिल्यावर तो सांगेल त्याप्रमाणे वागणे हेच आपले कर्तव्य ठरते. आपण व्यवहारात गुंतू नये पण व्यवहाराला सोडूही नये. ज्याने जगाची आस टाकली, त्याचे तेज पडणारच हे लक्षात ठेवावे. भगवंताची गरज सद्गुरु त्याचे नाम देऊन भागवितात. नामात अखंड राहिल्यास परमार्थ साधतो. प्रपंचात समाधान मिळते आणि जन्मास आल्याचे सार्थक होते.

Saturday, July 11, 2026

विठ्ठल रुक्मिणी मायतात वारसा देत हरिभक्तिचा..

निवृत्तीने ज्ञान होतसे सोपान लाभे मुक्तीचा 
विठ्ठल रुक्मिणी मायतात वारसा देत हरिभक्तिचा!ध्रु.

भलेबुरे श्रीहरि जाणता कर्तव्याला करायचे 
कृष्णच कर्ता कृष्ण करविता अभ्यासाने ठसायचे 
गीता जगता होते सोपी सांगावा श्रीपार्थाचा!१ 

महिषमुखाने वेदमंत्र ये बोलविता धनी विठ्ठल हो
संकेताने भिंत चालली चालविणारी रुक्मिणी हो
कृतज्ञतेने तनी नम्रता अमोल ठेवा जपायचा!२ 

हरिपाठाची संगत लागे रंगत जाते जीवन हो 
हरि हरि म्हणता सूर्यप्र‌काशे तिमिर लयाला जाते हो
अमृतानुभव भाविक घेई साधक ऐसा भाग्याचा!३  

कंटकमय पथ तरी चाल‌णे ध्यास धरावा ध्येयाचा 
सहन करावे हसत जगावे धर्म शुद्ध आचाराचा 
माणुसकीने वाग माणसा सुबोध ऐसा संतांचा!४ 

परमार्थाचा पंच‌प्राण हा इथे तिथे श्रीभगवंत 
दात आपुले ओठ आपुले अपमानाची का खंत
अंतःस्थाला स्मरता होतो नारायण नर नित्याचा!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
३/४/१९८५

गुरो हेच प्रार्थित अपणा, साधनात ठेवा!

गुरो हेच प्रार्थित अपणा, साधनात ठेवा!
साधनात ठेवा मजसी साधनात ठेवा! ध्रु.

चरणि नम्र झालो
शरण शरण आलो
उपासना दृढ चालाया हवी शक्ति देवा!१ 

सर्व काहि अपुल्या हाती
सर्व तीर्थे येथे वसती 
नको विकल्प, संकल्प दृढ भाव द्यावा!२  

तुम्ही संत कृपावंत 
मृत्युलोकि भगवंत 
परब्रह्म अपुल्या ठायि नित्य दिसो देवा!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १९३ (११ जुलै) वर आधारित काव्य.

प्रापंचिक बाबतीत प्रारब्ध हे एक खाते आहे. त्याचा संबंध देहापुरताच असतो. प्रत्येकाच्या प्रारब्धानुसार त्याला बऱ्या वाईट गोष्टी भोगाव्या लागतात, त्यात सत्पुरुष होता होईल तो ढवळाढवळ करीत नाहीत. परमार्थाच्या बाबतीत मात्र त्याची सर्व सत्ता असते, आपण मात्र त्याने सांगितलेल्या साधनात राहून त्याला त्याची कामगिरी करण्यात अडथळा न येईल असे वागणे जरूर असते. हा अडथळा अनेक प्रकारचा असतो. एक म्हणजे त्याने सांगितलेल्या साधना बद्दल शंका घेणे, दुसरे मला अजून का साधत नाही असा विचार मनात येणे, आणि तिसरे सांगितलेल्या साधनापेक्षा काही अधिक किंवा कमी करण्याचा प्रयत्न करणे. थोडक्यात म्हणजे एकदा संतांच्या पायावर डोके ठेवल्यावर आपला प्रपंच व परमार्थ ही दोन्ही कामे त्यांच्याकडे सोपवून प्रपंचात घडणाऱ्या गोष्टी त्याच्याच इच्छेने घडत आहेत अशी भावना ठेवून आपले कर्तव्य करीत त्याने सांगितलेल्या साधनात एकनिष्ठेने राहणे हाच खरा मार्ग आहे. संतांच्या देहाकडे पाहण्याचे कारण नाही कारण त्यांचा देह आमचे काम करीतच नाही तो परमात्मस्वरूप आहे ही जी आपली भावना, ती आपले काम करते. सत्पुरुषाला भगवंत भेटलेला असतो, म्हणून सत्पुरुष हा देहानी या जगात राहतो असे दिसले तरी, अंतर्यामी तो भगवंतापाशीच बसतो. म्हणून आपण सत्पुरुषाकडे जात असताना या जगातील वस्तूंविषयी वासना धरून गेलो तर ते योग्य नव्हे. त्यांना ओळखायला आपल्या अंगी थोडे भगवंताचे प्रेम असणे आवश्यक आहे.

Thursday, July 9, 2026

दरबारच भरला विठूचा!

तुकाराम ! तुकाराम ! तुकाराम ! तुकाराम ! 
दरबारच भरला विठूचा! ध्रु.

मृदंग बोले झांज झणझणे 
वीणा छेडत चाले गाणे 
भाव अनावर सहजच पडतो पाउस भजनाचा!१ 

ज्ञाना नामासंगे आला 
तुकाराम चिंतनी रंगला
सहजसमाधि तया साधली हा क्षण सोन्याचा!२ 

भक्तीतुन लाभते प्रेरणा 
विठ्ठलांत हरवला तुका, ना
दुजेपणाला वावच नाही प्रसंग गमतीचा!३ 

तू मी तो सगळेच तुकोबा
अंतरि भवती वसे विठोबा 
गंध चंदनी स्पर्श सुशीतल तुळशीपत्रांचा!४ 

मोहरूप आवली सारली 
विरक्ति ती सवयीची झाली
मन हो उन्मन चढुनच गेला गिरि भंडाऱ्याचा!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
१७/४/१९९९
पहाटे ५

अधिक मास आला आहे..

 ॥ श्रीगजानन प्रसन्न ।।

अधिक मास आला आहे-
अधिक चिंतन करण्यासाठी. १

अधिक मास आला आहे-
अधिक ओळखी होण्यासाठी. २

अधिक मास आला आहे-
अधिक प्रेमळ बनण्यासाठी. ३

अधिक मास आला आहे-
अधिक कार्य करण्यासाठी. ४

अधिक मास आला आहे- 
अधिक जवळ येण्यासाठी. ५

अधिक मास आला आहे-
अधिक रसिक बनण्यासाठी. ६

अधिक मास आला आहे-
अधिक निरोगी होण्यासाठी. ७

अधिक मास आला आहे-
अधिक नाम घेण्यासाठी. ८

अधिक मास आला आहे-
अधिक शक्ती मिळण्यासाठी. ९

अधिक मास आला आहे- 
हासत कष्ट झेलण्यासाठी. १०

अधिक मास आला आहे- 
मनातली अढी काढण्यासाठी. ११

अधिक मास आला आहे- 
मी, माझे हे जाण्यासाठी. १२

अधिक मास आला आहे-
अंतर्मुख होण्यासाठी. १३

अधिक मास आला आहे-
उत्तेजन देण्यासाठी. १४

अधिक मास आला आहे-
काटकपणा वाढण्यासाठी. १५

अधिक मास आला आहे-
देव घरात बसण्यासाठी. १६

अधिक मास आला आहे- 
हाव हावरी जाण्यासाठी. १७

अधिक मास आला आहे- 
गीता शिकून घेण्यासाठी. १८

अधिक मास आला आहे-
मुलांत मूल होण्यासाठी. १९

अधिक मास आला आहे-
जाणून आनंद लुटण्यासाठी. २०

अधिक मास आला आहे-
दूरदर्शी होण्यासाठी. २१

अधिक मास आला आहे-
ताल तोल जपण्यासाठी. २२

अधिक मास आला आहे-
साफसफाई करण्यासाठी. २३

अधिक मास आला आहे -
आशीर्वाद घेण्यासाठी. २४

अधिक मास आला आहे- 
मन कणखर बनण्यासाठी. २५

अधिक मास आला आहे-
द्वेषमत्सर गाडण्यासाठी. २६

अधिक मास आला आहे-
जाणता राजा कळण्यासाठी. २७

अधिक मास आला आहे-
कळी कळी खुलण्यासाठी. २८

अधिक मास आला आहे-
मने मोकळी होण्यासाठी. २९

अधिक मास आला आहे-
कायापालट घड‌ण्यासाठी. ३०

अधिक मास आला आहे-
त्याचा लाडका होण्यासाठी. ३१

अधिक मास आला आहे -
बोली अबोल होण्यासाठी. ३२

अधिक मास आला आहे -
असूनही नसण्यासाठी. ३३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
१९/८/१९९३

श्रीस्वामीसमर्थाची भूपाळी


अक्कलकोट निवासी स्वामी भूपाळी गातो-
आजानुबाहो दिगंबरा हो गाताना ध्यातो!ध्रु. 

भिऊ नको, मी तव पाठीशी या वचने धीर 
कृतज्ञतेने हात जोडता नयनी ये नीर 
निर्मळ मन ते, देहहि काटक आस मनी धरतो!१ 

विलास व्यसने विषयांचा तर दंगा चालतसे 
अधर्मास या समूळ निपटे ऐसा कोण असे? 
भेदकदृष्टी, धारदार वच चरणी हे प्रार्थितो!२

दत्त दिगंबर म्हणता म्हणता रूप आपले दिसे 
इथे तिथे संचार जरीहि सद्‌गुरु आत वसे 
निजनिष्ठा द्या, द्या कडवेपण भक्तवृंद मागतो!३ 

गुरुलीलामृत नित ऐकावे बाणे वैराग्य 
धर्म जागतो निवृत्तीचा हेच परम भाग्य
'श्रीस्वामी समर्थ जय जय' घोष नभी घुमतो!४

भेकड रडतो, निडर ठाकतो स्मरा परशुराम 
निर्धारे मनि धाक रिपूच्या जाणा हे ठाम 
श्रीरामाला हुरुप आगळा श्रीस्वामी देतो!५ 

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
२१.१२.१९९४

Tuesday, July 7, 2026

भिऊ नको, मी तुझ्या पाठिशी स्वामी समर्थ वदतात

देव दयाळू बुडत्या भक्ता सदैव देताहे हात 
भिऊ नको, मी तुझ्या पाठिशी स्वामी समर्थ वदतात!ध्रु. 

अक्कलकोटनिवासी स्वामी अंतरात त्या शोधावे 
श्रद्धा सुदृढ होण्यासाठी स्वामी समर्थ गर्जावे 
आसू पुसती पाठीवरती फिरवतात प्रेमे हात!१ 

दुर्बलता तर चेटकीण ती पिटाळून तिज लावावे 
गुरुकृपा ही जागृत होण्या नामानंदी रंगावे 
प्रगतिपथावर नेई पुढती भगवद्‌‌गीतेचा पाठ!२ 

रुसवा मनचा निघून जाता कोरीच्या कोरी पाटी
वळणदार अक्षरे तिच्यावर मोत्यांच्या सुंदर पंक्ती
प्रयत्न आहे देव खरोखर यत्नाला यश दे साथ!३

जैसे द्यावे तैसे घ्यावे धकेचपेटे सोसावे
अंतरंग राखावे निर्मळ दुष्टांना नच वचकावे
लगाव रट्टे प्रसंग पडता असा दुजोरा देतात!४

हवी दक्षता क्षणाक्षणाला संरक्षाया संघ हवा 
शांतीसाठी युद्धसिद्धता स्वातंत्र्याचा मंत्र नवा
निष्ठेला पर्याय न दुसरा स्वामी शिकवण देतात!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
६ जुलै २०००