राधिका किती आर्जवे करी!

"अंतरातुनी ये बाहेरी 
मुरली धर तव करी-" 
"राधिका" किती आर्जवे करी!ध्रु.

नील मेघ गगनात पाहिला
श्यामल प्रेमल स्मरला स्मरला
गाली श्रावण सरी!१

तुझे सुदर्शन हारपवी मन
हारपवी मन भिजवी लोचन
दर्शन दे श्रीहरी!२

नंद‌कुमारा हे चितचोरा-
चंद्राचे हो स्मरण चकोरा 
सत्वर करुणा करी!३

नर-नारी हे भेद कायसे? 
सर्व विश्व हे वासुदेव से 
वेणुनाद मन धरी!४

जीवन अवघे गीता व्हावे
कोमल हळवे स्वर वदवावे 
स्मरण साधिका करी!५

दिक्-कालांचे बंध तोड रे 
उभा ठाकुनी मधुर हास रे 
विनवू कितिदा तरी?६

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
२३.०७.१९८२

प्रभातकाली श्रीगजानना ध्याना बसवावे!

स्वये जागता नित्य समर्था आम्हा जागवावे 
प्रभातकाली श्रीगजानना ध्याना बसवावे!ध्रु. 

श्रीगजानन जय गजानन कोणी जप करती 
गणगण जप हा शब्दाविणही कुणी ऐकताती
लीलांचे ते मर्म नेमके भक्ता उमगावे!१

अनेकातला एकपणाही ओळखता यावा 
पूर्वग्रह निवळावे सारे मिलाफ साधावा 
एकहृदय हो भारतजननी तथास्तु बोलावे!२

जसे बोलणे तसे वागणे जमणे ही भक्ती 
मागावेसे कधि न वाटणे विरक्ति म्हणताती 
हवेन‌को पण देवा अमुचे तुम्ही संपवावे!३ 

या देहाची काय तमा तो वरवरचा कपडा 
सिद्धयोगी तर रात्रंदिवसही पूर्णपणे उघडा 
प्रांजलपण ते कृतीत अमुच्या सदा दिसो यावे!४ 

शेगावी देहाने आला वा नाही आला 
पोथी वाचे श्रद्धेने तो मने पोचलेला 
आश्वासन दुर्बला निर्धना संजीवन व्हावे!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
१४.०२.२००१

ऋषितुल्य गुरुजी सेवातत्पर!

माधव सदाशिव गोळवलकर
ऋषितुल्य गुरुजी सेवातत्पर!ध्रु.

वेद जणू हा समूर्त झाला
मुद्रेवर प्रकटला जिव्हाळा
संवाद जसा अमृतनिर्झर!१

प्रतिपादन निर्धारे करती
तत्त्वावरती ठाम राहती 
निर्वैर तसे करुणासागर!२

संघकार्य सर्वस्व मानले
ज्ञानभक्ति संमीलन झाले 
मौनहि त्यांचे ते बलवत्तर!३

सप्तर्षीचे येथे दर्शन 
सारगर्भ ये बौद्धिक उमलुन 
यासम हा हो हिंदुभूमिवर!४

विवेक आनंदासह येथे
रामकृष्ण वाटतात येथे 
आवरावया हवाच गहिवर!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
०२.१२.२००२

घडेल कैसी गुरुसेवा?

देहबुद्धि जोवरी राहते, घडेल कैसी गुरुसेवा?ध्रु. 

'मी देही' ही प्रबल भावना 
हातुनि काही घडू देइना
जाळत परि चिंता वणवा!१

संशय निरसन घडत न जोवर 
भेटत नाही तारक ईश्वर 
आक्रंदत मन "वाचवा"!२

साक्षित्वाने कसे रहावे? 
संतापासुनि शिकून घ्यावे
सुखवील नामजल शिडकावा!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
(गोंदवलेकर महाराज प्रवचन २००, १८ जुलै वर आधारित काव्य)

देहबुद्धि नाहीशी झाल्याशिवाय पूर्ण गुरु सेवा घडतच नाही आणि गुरुसेवेमध्ये देह झिजवल्यावाचून देहबुद्धि पूर्ण नष्ट होत नाही. मी देही आहे ही भावना आहे, तोपर्यंत काळजी राहणारच. परमेश्वराचा आधार वाटत नाही तोवर काळजीही मनाला सोडीत नाही. संत आपल्यावर येणारी संकटे नाहीशी करीत नाहीत तर त्या संकटांची भीती नाहीशी करतात. जगाला जिंकणे एकमेव सोपे पण स्वतःला जिंकणे कठीण आहे. संत साक्षित्वाने जगात राहतात व साक्षित्वाने राहणाऱ्यास दुःखाची बाधा होत नाही. संतांच्या आज्ञेचे एकनिष्ठपणाने जो पालन करतो त्याचे संशय आपोआप दूर होतात. जोवर संशय आहे तोवर असमाधान आहे. जशी स्थिति येईल त्या स्थितीत समाधानात राहावे. कचेरीचे विचार आपल्याबरोबर घरी आणू नयेत, ते तेथेच ठेवावेत. घरातील वातावरण शुद्ध व नि:संशयाचे असावे.

हे अधिका शुभमंगल सुख दाता

हे अधिका, आलास जसा तू, 
सुधारून जन, सरता हो 
शुभमंगल सुख दाता हो!ध्रु.

'थांब जरासा' सुचविलेस तू 
'आत जरा बघ' विनविलेस तू
दानासाठी हात दिलेला 
कळून आता वळले हो!१

तुला सुजन ' पुरुषोत्तम ' म्हणती 
भागवताची कथा ऐकती 
देहबुद्धि पालटण्यासाठी 
व्रते विविध आचरती हो!२

'अशीच दुनिया जगेल जगली 
कधी ऊन तर कधी सावली'  
रामाविण ना कुणी निदानी
अंतरि हे बिंबविता हो!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 
२० ऑगस्ट १९९३
अवतरण चिन्हातल्या ओळी कै. माडगुळकरांच्या आहेत.

तुझा तर कर्मावर अधिकार..

गीतेची शिकवण आहे "तुझा अधिकार कर्मावरच आहे, फलावर नाही".
कर्म निसर्गदत्त आहे. इंद्रियांचे नियमन मनाने करावे लागते. कर्म करीत असताना ही इंद्रिये स्वाधीन ठेवणे हाच कर्मयोग. योग वृत्ती ठेवून सर्व व्यवहार करावा.  फलहेतूने कर्म करणारा होऊ नकोस.

तुझा तर कर्मावर अधिकार

फलाचा का करतोस विचार 
तुझा तर कर्मावर अधिकार!ध्रु.

स्वार्थी वृत्ती दे दे सोडुन 
जनी जनार्दन घे घे जाणुन
परमार्थाला आड येतसे पदोपदी अविचार!१

सुखदुःखांकित जन्म मानवी
संयमीच जो प्रश्न सोडवी
आत्मसंयमी मनोनिग्रही कधी न घे माघार!२

स्वभाव सात्विक करता येई
अशक्य जगती काही नाही
श्रवणे, मनने, उपासनेने उदात्त मन होणार!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
मे १९८३

रामचंद्रा शरण जावे!

नाम घ्यावे, गान गावे
रामचंद्रा शरण जावे!ध्रु.

संत येतिल धुंडित
वृष्टि करतिल संतत
त्यात आपण चिंब व्हावे!१

काम करतिल सद्गुरू 
बांधतिल मन वासरू 
भक्तिने त्या बोलवावे!२

भार सगळा त्यावरी 
टाकुनी जपणे श्रीहरि 
नामरंगी दंग व्हावे!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

(गोंदवलेकर महाराज प्रवचन १९७, १५ जुलै वर आधारित काव्य)