भोग न चुकला जगी कुणाला? इलाज तेथे मुळि न चालला!

भोग न चुकला जगी कुणाला?
इलाज तेथे मुळि न चालला!ध्रु.

संत हि प्रारब्धास भोगती
साक्षित्वे देहात राहती
टाळिती ना ते प्रारब्धाला!१

देहबुद्धि त्या कणभर नाही 
भोगाचे सुखदुःखच नाही
नामी त्यांनी "राम" पाहिला!२

गुर्वाज्ञा हा धर्म वाटु दे
आत्मचिंतनी चित्त रमू दे 
देहीं भोगू मुक्ति सोहळा!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक २१३ (३१ जुलै) वर आधारित काव्य.

राम कर्ता जाणुनी हे संत जगती वागती भोग मोदे भोगती!

राम कर्ता जाणुनी हे संत जगती वागती!
भोग मोदे भोगती!ध्रु.

मीपणा केव्हाच सुटला 
मोकळा आनंद लुटला 
नामि प्रेमा ठेवुनीया षड्रिपूंना जिंकती!१ 

चित्त स्थिर झाले कधीचे 
जाहले ते श्रीपतीचे 
नाम वदनी, स्नेह-सदनी ते सुखाने राहती!२ 

गुंतती ते ना कुठेही 
राहती जरि विश्वगेही 
ते विदेही मुक्तिसौख्या याच देही मिळविती!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

राम कर्ता हे जाणून चित्ती। जगात संत ऐसें वर्तती॥ 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक २१२ (३० जुलै) वर आधारित काव्य.

निदान रोगाचे करुनि, माधव समजावुन सांगे!

निदान रोगाचे करुनि, माधव समजावुन सांगे!ध्रु.

मी अर्जुन, मी अतुल्य योद्धा
मी देहच, ही बेडी बद्धा 
भूल पडे ही धनंजयाला, म्हणुनी दुबळ्यासम वागे!१

शरीर नश्वर, आत्मा शाश्वत
जुनीच वसने, देही बदलत 
शोक व्यर्थ हा मेलेल्याचा, मोहन बोले अनुरागे!२

तप्त धरेवर मेघ बरसती
सुशांत शीतल सहजच करती
गुरुशिष्यांना कसे बांधती, नकळत हे रेशिमधागे!३

गुरुशिष्यांची ऐसी जोडी
संवादाला अतीव गोडी
जिज्ञासेने, विनम्रतेने, शंकांचा मेळा पांगे!४ 

करणीने हो नर नारायण
भजनाने हो भक्तिपरायण
कृष्ण, कृष्ण हा अनाहत ध्वनि, पार्थाला करतो जागे!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

राधिका किती आर्जवे करी!

"अंतरातुनी ये बाहेरी 
मुरली धर तव करी-" 
"राधिका" किती आर्जवे करी!ध्रु.

नील मेघ गगनात पाहिला
श्यामल प्रेमल स्मरला स्मरला
गाली श्रावण सरी!१

तुझे सुदर्शन हारपवी मन
हारपवी मन भिजवी लोचन
दर्शन दे श्रीहरी!२

नंद‌कुमारा हे चितचोरा-
चंद्राचे हो स्मरण चकोरा 
सत्वर करुणा करी!३

नर-नारी हे भेद कायसे? 
सर्व विश्व हे वासुदेव से 
वेणुनाद मन धरी!४

जीवन अवघे गीता व्हावे
कोमल हळवे स्वर वदवावे 
स्मरण साधिका करी!५

दिक्-कालांचे बंध तोड रे 
उभा ठाकुनी मधुर हास रे 
विनवू कितिदा तरी?६

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
२३.०७.१९८२

प्रभातकाली श्रीगजानना ध्याना बसवावे!

स्वये जागता नित्य समर्था आम्हा जागवावे 
प्रभातकाली श्रीगजानना ध्याना बसवावे!ध्रु. 

श्रीगजानन जय गजानन कोणी जप करती 
गणगण जप हा शब्दाविणही कुणी ऐकताती
लीलांचे ते मर्म नेमके भक्ता उमगावे!१

अनेकातला एकपणाही ओळखता यावा 
पूर्वग्रह निवळावे सारे मिलाफ साधावा 
एकहृदय हो भारतजननी तथास्तु बोलावे!२

जसे बोलणे तसे वागणे जमणे ही भक्ती 
मागावेसे कधि न वाटणे विरक्ति म्हणताती 
हवेन‌को पण देवा अमुचे तुम्ही संपवावे!३ 

या देहाची काय तमा तो वरवरचा कपडा 
सिद्धयोगी तर रात्रंदिवसही पूर्णपणे उघडा 
प्रांजलपण ते कृतीत अमुच्या सदा दिसो यावे!४ 

शेगावी देहाने आला वा नाही आला 
पोथी वाचे श्रद्धेने तो मने पोचलेला 
आश्वासन दुर्बला निर्धना संजीवन व्हावे!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
१४.०२.२००१

ऋषितुल्य गुरुजी सेवातत्पर!

माधव सदाशिव गोळवलकर
ऋषितुल्य गुरुजी सेवातत्पर!ध्रु.

वेद जणू हा समूर्त झाला
मुद्रेवर प्रकटला जिव्हाळा
संवाद जसा अमृतनिर्झर!१

प्रतिपादन निर्धारे करती
तत्त्वावरती ठाम राहती 
निर्वैर तसे करुणासागर!२

संघकार्य सर्वस्व मानले
ज्ञानभक्ति संमीलन झाले 
मौनहि त्यांचे ते बलवत्तर!३

सप्तर्षीचे येथे दर्शन 
सारगर्भ ये बौद्धिक उमलुन 
यासम हा हो हिंदुभूमिवर!४

विवेक आनंदासह येथे
रामकृष्ण वाटतात येथे 
आवरावया हवाच गहिवर!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
०२.१२.२००२

घडेल कैसी गुरुसेवा?

देहबुद्धि जोवरी राहते, घडेल कैसी गुरुसेवा?ध्रु. 

'मी देही' ही प्रबल भावना 
हातुनि काही घडू देइना
जाळत परि चिंता वणवा!१

संशय निरसन घडत न जोवर 
भेटत नाही तारक ईश्वर 
आक्रंदत मन "वाचवा"!२

साक्षित्वाने कसे रहावे? 
संतापासुनि शिकून घ्यावे
सुखवील नामजल शिडकावा!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
(गोंदवलेकर महाराज प्रवचन २००, १८ जुलै वर आधारित काव्य)

देहबुद्धि नाहीशी झाल्याशिवाय पूर्ण गुरु सेवा घडतच नाही आणि गुरुसेवेमध्ये देह झिजवल्यावाचून देहबुद्धि पूर्ण नष्ट होत नाही. मी देही आहे ही भावना आहे, तोपर्यंत काळजी राहणारच. परमेश्वराचा आधार वाटत नाही तोवर काळजीही मनाला सोडीत नाही. संत आपल्यावर येणारी संकटे नाहीशी करीत नाहीत तर त्या संकटांची भीती नाहीशी करतात. जगाला जिंकणे एकमेव सोपे पण स्वतःला जिंकणे कठीण आहे. संत साक्षित्वाने जगात राहतात व साक्षित्वाने राहणाऱ्यास दुःखाची बाधा होत नाही. संतांच्या आज्ञेचे एकनिष्ठपणाने जो पालन करतो त्याचे संशय आपोआप दूर होतात. जोवर संशय आहे तोवर असमाधान आहे. जशी स्थिति येईल त्या स्थितीत समाधानात राहावे. कचेरीचे विचार आपल्याबरोबर घरी आणू नयेत, ते तेथेच ठेवावेत. घरातील वातावरण शुद्ध व नि:संशयाचे असावे.