भगवंतावर अकारण प्रेम करणे याचेच नाव परमार्थ

अकारण प्रेम हाच परमार्थ!ध्रु.

अभिमानाचे नाव नसे
भगवंती दृढ भाव असे
जागता देव अंतरात!१

मन असो समाधानात 
जनि साधावा एकांत 
रंगणे नित्य भजनरंगात!२

मी माझे हे भान सुटावे
मी रामाचा हृदयि स्फुरावे 
बसता एकाच ठायि निवांत!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 
गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १५४ (२ जून) वर आधारित काव्य.

भगवंतावर अकारण प्रेम करणे म्हणजे परमार्थच. जो प्रपंचात उबगला तो भगवंतास शरण गेला. आपण अडाणी झाल्याशिवाय, म्हणजे आपली विद्या व मोठेपण विसरल्याशिवाय परमार्थ साधत नाही. जेथे असमाधान फार तेथे दुष्ट शक्तींना काम करायला वाव मिळतो. देहाचा मनाशी संबंध आहे, आणि मनाचा हृदयाशी संबंध आहे, म्हणून मन नेहमी अगदी समाधानात ठेवावे, म्हणजे प्रकृती चांगली राहून आयुष्य वाढेल. ज्याने व्यवहार तपासून केला त्याला परमार्थ साधलाच. भगवंतावर अकारण प्रेम करणे याचे नाव परमार्थ. मनुष्याला परमार्थ किती साधला हे त्याच्या बोलण्यावरून व दृष्टीवरून ओळखता येते.

रामनाम घेता घेता नाम स्वये व्हावे! भगवंताच्या स्मरणी राहुनि पुण्य जोडावे!

रामनाम घेता घेता नाम स्वये व्हावे! 
भगवंताच्या स्मरणी राहुनि पुण्य जोडावे!ध्रु.

नामस्मरणे आत्मोद्धार
नाम व्हावा सहजोद्गार 
सद्‌बुद्धीसी कधि न साधके फाटे फोडावे!१

सद्बुद्धीचा दाता राम 
तारक राम, भयहारक राम 
प्रारब्धे आलेल्या भोगा हासत भोगावे!२

नाम स्मरता येती सद्‌गुण
नाम स्मरता पळती दुर्गुण 
राम भानु वरि येता सोऽहं पद्मे उमलावे!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १४७ (२६ मे) वर आधारित काव्य.

जो नामस्मरण करतो असे म्हणतो तो माझ्यावर उपकार करतो असे मला वाटते. कारण जी व्यक्ती नामस्मरण करते ती स्वतःचा उद्धार करून घेत असते, म्हणजे पर्यायाने माझ्यावर उपकारच करीत असते. भगवंताचे स्मरण हे सद्बुद्धीला व विस्मरण हे दुर्बुद्धीला कारण आहे. सर्व सोडून भगवंताच्या स्मरणात राहिले पाहिजे, परंतु व्यवहार नीट करून त्यामध्ये भगवंताचे अनुसंधान ठेवणे हे त्याहिपेक्षा श्रेष्ठ होय. अनुसंधानात स्त्री-पुरुष, श्रीमंत -गरीब, हे भेद नाहीत. इतर साधनांनी जे साधायचे ते नुसत्या अनुसंधानाने साधते हाच या युगाचा महिमा आहे. इतर विषय मनात न येता एकाच विषयावर मन एकाग्र होणे याला अनुसंधान असे म्हणतात. देवा प्रारब्धाने आलेले भोग येऊ देत, पण तुझे अनुसंधान मात्र चुकू देऊ नकोस.

गृह स्वर्ग हे गमावे!

आधी असे पहावे 
गृह स्वर्ग हे गमावे!ध्रु.

नामात राहिल्यास
भवभ्रांतिचा निरास 
भजनात दंग व्हावे!१

आनंद हा विशाल
स्वार्थास घालवील 
नामे मनी ठसावे!२

आनंद हाच नित्य
तो देवरूप सत्य
विषयातुनी वळावे!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १४६ (२५ मे) वर आधारित काव्य.

आपली वृत्ति अशी असावी की ज्याला आनंद पाहिजे असेल त्याने आपल्याकडे धाव घ्यावी. जीवन हे मूलतः आनंदमय आहे. सृष्टिक्रमावर सोडले तर ते सुखी होईल. सर्व जगाला आनंद हवा असतो. आनंद हा शाश्वत आहे; पण आपण विषयातच आनंद मानतो, त्यामुळे खरा शाश्वत आनंद आपल्याला मिळत नाही. वासना भगवंताकडे वळवली तर माणसाला आनंदरूप बनविते, पण ती जर विषयाकडे वळली तर त्याला दुःखामध्ये लोटते.  वासना, म्हणजे अभिमान किंवा मीपण, हा मनुष्याचा शत्रू असून तो त्याच्या आनंदावर विरजण घालतो. वासनेला जिंकण्यास भगवंताच्या नामात राहण्यासारखा दुसरा उपाय नाही. वासना न ठेवता कर्म करणे याचेच नाव संन्यास. जेथे वासना संपली तेथे आनंदच आहे. सदासर्वकाळ नामात राहिल्यास वासनेचा हळूहळू अंत होऊन केवळ आनंदच आपल्याजवळ राहील.

अट्टाहासे निदिध्यासे, नाम घ्यावे नाम घ्यावे!

गोडी कळो अथवा न कळो, नाम घ्यावे, नाम घ्यावे!
अट्टाहासे निदिध्यासे, नाम घ्यावे नाम घ्यावे!ध्रु.

हवा आनंद आनंद 
घेणे नामाचाच छंद 
गावे सुस्वर, नाचावे नाम घ्यावे राम व्हावे!१

नामस्मरणात हित
होऊ वासनारहित
जाणण्यास भगवंता नाम घ्यावे नाम गावे!२

जरी प्रपंच अपूर्ण 
करी रामराया पूर्ण
राम आहे प्रेममूर्ति रामा नामात पहावे!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १४२ (२१ मे) वर आधारित काव्य.

उगीच वरवर नामस्मरण करू नये, ते अट्टाहासाने व अंत:करणपूर्वक घ्यावे यातच खरे हित आहे. प्रत्येक जीवाला भगवंताची गरज असल्यामुळे त्याच्याशिवाय त्याला चैन पडत नाही. प्रपंचात कुठेतरी कमतरता नेहमी असायचीच, त्याची पूर्तता भगवंताशिवाय होत नाही. आपल्याला असणारी तळमळ ही भगवंताची म्हणजे पूर्णत्वाची तळमळ आहे. प्रत्येकाला आनंद पाहिजे आहे. आनंद हेच भगवंताचे स्वरूप आहे. भगवंत हा प्रेम-मूर्ति आहे.  आपण आपले मागील घडलेले सर्व भगवंतांना अर्पण करावे, मग पुढची जबाबदारी त्याच्यावर पडते.

दुःखाचे हे मूळ, पडला रामाचा विसर!

दुःखाचे हे मूळ, पडला रामाचा विसर!ध्रु.

रामासंगे नाही दुःख 
रामावीण नाही सुख
विटत नाही विषया जीव अज्ञानी पामर!१

जे जे धन हाती आले
रामाविण वाया गेले
खरे सुख ते लाभे ना लागे हुरहूर!२

"मी माझे" विसरायाचे 
राम दास मज व्हायाचे 
जोडताच रामराणा दुःख जात दूर दूर!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १४१ (२० मे) वर आधारित काव्य.

राम कर्ता, राम दाता याचसाठी न लगे चिंता!

राम कर्ता, राम दाता
याचसाठी न लगे चिंता!ध्रु.

सतत जपणे रामनाम
देह होईल मुक्तिधाम
राम अंतरी राहता!१

मृत्युभय सरते सरते 
तळमळही नुरते नुरते
राम आहे शांतवीता!२

"हवा राम, हवा राम"
म्हणुनि घोकू रामनाम
तोच गुंता सोडावीता!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक १३८ (१७ मे) वर आधारित काव्य.

सर्व परमात्माच करीत आहे असे मानले, म्हणजे काळजीचे कारण उरत नाही. परमेश्वराची इच्छा प्रमाण मानल्यावर सुखदुःख मानण्याचे कारण नाही. अशी भावना ठेवून वागावे की मी देवाचा आहे; तो माझा पाठीराखा आहे आणि म्हणून काही झाले तरी मला काळजी करण्याचे कारण नाही. हे सर्व नामस्मरण केल्याने साधते. म्हणून मी आज पासून सतत नामस्मरण करीत राहणार असा निश्चय करावा.

श्रीनारायण महाराज ! जय जय नारायण महारा‌ज!

श्रीनारायण महाराज ! जय जय नारायण महारा‌ज!ध्रु.

भगवंताने तुला निवडले, बजाव तुझिया मनास पहिले 
भाग्य तुझे की भक्तिपथावर नकळत पडती पुढे पाउले 
बंधन छे छे नियम हिताचे पाळ सोडुनी लाज!१

वेदाध्ययने जे जे जमते ते ते नामस्मरण साधते 
सहनशीलता तनात येते, मना उलटवी नामच बनते 
मार्दव संभाषणी, दृष्टितुन सुधा सर्वदा पाज!२

दत्तराज आवडते दैवत जनात अथवा वनात सोबत 

गानकला या मना नीववत, शांति नसे क्षणभर ही सोडत
सीमा सगळ्या पुसून जातिल, अवनीवर गुरुराज!३ 

चुकून कोणाचा ना मिन्धा मनात जपतो हरिगोविंदा
संध्यावंदन सुसंधि साधा, बरवा कल्याणाचा धंदा 
सत्यनारायण व्रत चढवी दिव्यप्रभेचा साज!४

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले
२४.०३.२००४