Monday, December 29, 2025

वैदिक कर्मासंगे घ्यावे भगवंताचे नाम!

वैदिक कर्मासंगे घ्यावे भगवंताचे नाम!ध्रु. 

नाम घेता अर्थ कळतो 
अर्थ कळता लाभ होतो 
जीवन सुखवी साधकाचे सहजपणे प्रभुनाम!१

नाम घेतां मीपण गळते 
मीपण गळता 'तो मी' पटते
समरसता ही साधुनि देते रघुनाथाचे नाम!२

नाम घेतां संयम जमतो
संयम जमतां मोह संपतो 
मोहनिरसना सहाय्य करिते प्रभुनामाचे गान!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३६३ (२८ डिसेंबर) वर आधारित काव्य.

आपल्याला शक्य आहे तितके वैदिक कर्म करावे; परंतु चित्तशुद्धी होण्यासाठी त्यावर पूर्णपणे विसंबून न राहता त्या कर्माच्या जोडीला भगवंताचे नाम घ्यावे. सध्याच्या परिस्थितीत संयमाची बंधने सुटत चालली आहेत म्हणून आपण कळवळून नाम घ्या. आपण नाम घेतल्यावर वेदांचा खरा अर्थ कळेल.

Saturday, December 20, 2025

गाऊ रामनाम, ऐकू रामनाम!

गाऊ रामनाम, ऐकू रामनाम!ध्रु.

जाऊ रामासी शरण
करू रामाचे भजन
नित्य करताना काम!१

जधि अहंता लोपेल 
रघुनाथ हा भेटेल
करू भजन निष्काम!२

सुटो सकल आसक्ती
अंगि बाणू दे विरक्ती 
आम्हां संजीवक नाम!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३५४ (१९ डिसेंबर) वर आधारित काव्य.

Thursday, December 18, 2025

घडो तुझेच स्मरण

असो सुख असो दुःख, घडो तुझेच स्मरण 
नच सुटावे राघवा तुझे कदापि चरण!ध्रु.

नाम तुझे घेऊ 
शिर पदी ठेवू 
तुज आळवीता रामा वाहु देत हे नयन!१

तुझा दास देवा
करी तुझी सेवा
तुझा विसर पडणे हाचि हाचि गा दुर्गुण! 

चिंता मारी जनां 
नाम तारी जनां 
देहबुद्धी लोपण्यासी तुझे मांडले भजन!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३५३ (१८ डिसेंबर) वर आधारित काव्य.

संकटे देवाने आणली तर ती सोसण्याची शक्तीही तोच देतो. समर्थांचे होऊन असे भ्यावे का? प्रत्यक्ष संकटाचे निवारण जर करता येते तर मग भीती कशाची धरावी? खेळातली सोंगटी मेली म्हणजे त्याचे सुखदुःख कोणी करतो का? तसे व्यवहारात आपण वागावे. "परिस्थितीचा परिणाम माझ्या मनावर घडू देऊ नका देवा" असे म्हणावे ' परिस्थितीच बदल' असे देवास म्हणू नये. जे दुर्गुण भगवंताचा विसर पडायला कारण होतात त्या सर्वांचा संग्रह म्हणजे काळजी होय. ज्याला काळजी फार त्याच्या हृदयात आनंद जाऊच शकत नाही. देहबुद्धीमुळे आपल्याला काळजी लागते. वासना व अहंकार हे काळजीचे आईबाप आहेत. काळजी जितकी आपल्याला मारते तितकेच नाम आपल्याला तारते. काळजी करायचीच असेल तर अनुसंधान कसे टिकेल याची करा. नामाची काळजी घ्या म्हणजे काळजी करायचीच वेळ येणार नाही.

Sunday, December 14, 2025

ब्रह्मचैतन्या! ब्रह्मचैतन्या!


ब्रह्मचैतन्या, ब्रह्मचैतन्या!ध्रु.

तूच आशादीप माझा, कार्य माझे चालव 
वाढवी जनि भक्तिप्रेमा, शक्ति देइल राघव 
नाममहिमा सांग जगती शांति लाभाया!१

जागजागी मंदिरी प्रभु राम स्थापावा 
दीन लोकां तोषवोनी मार्ग दावावा
प्रेम वाढे सर्व स्थानी लाविता माया!२

सूर्य माथी जो प्रकाशे साक्षि तो आहे 
राम जगती राम हृदयी शोधुनी पाहे 
शिकव अज्ञा स्वप्रपंची देव जाणाया!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले

Saturday, December 13, 2025

घ्यावे रामनाम हीच रामसेवा!

घ्यावे रामनाम हीच रामसेवा!ध्रु.
 
नाम हे साधन 
सुगम सोपान 
भक्तिभाव ऐसा आवडतो देवा!१

चित्त शुद्ध होते 
मंदिरच गमते 
देहि देव येत घ्यावया विसावा!२
 
शुद्ध भाव जरी 
तीच प्रेमदोरी 
प्रीतिबंधनात राम जखडावा!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३४८ (१३ डिसेंबर) वर आधारित काव्य.

भगवंताची सेवा शुद्ध हेतूने नाम घेतल्यास होऊ शकते. प्रपंचात जिला भीती असे म्हणतात ती भगवंताकडे लागली की भक्ती बनते. प्रपंचातील लोभ भगवंताची आवड बनते. आपण जसे करतो तसे बोलण्यासाठी आपण आपले बोलणे कमी केले पाहिजे. बोलणे कमी करायला मन गुंतवून ठेवणे जरूर आहे. भगवंताची सेवा शुद्ध भावानेनेच होऊ शकते. या भावनेचे मूळ प्रत्येकाच्या हृदयात असते. ही शुद्ध भावना आपल्याला तारते, मंदिर आणि समाधी तारत नाही. भगवंताचा विसर न पडू देता त्याचे स्मरण सारखे ठेवले तर त्याच्याशी एकरूपता का होणार नाही?

Tuesday, December 9, 2025

रघुनाथा माझी याचना!

 ' मी कर्ता ' सुटु दे भावना
रघुनाथा माझी याचना!ध्रु.

मन व्हावे हे निर्मळ 
जैसे शुद्ध गंगाजळ 
मज नुरु दे कसली वासना!१

गळो सारा अभिमान 
गाता तुझे गुणगान
नामाहुनि मोठे रत्न ना!२

देह राहो प्रपंचात
देवा राहा अंतरात
दे शाश्वत शांति मन्मना!३

रचयिता: श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३४४ (९ डिसेंबर) वर आधारित काव्य

Monday, December 8, 2025

देवासी स्मरावे दुःख विस्मरावे!

देवासी स्मरावे दुःख विस्मरावे!ध्रु.

द्वैत देहभाव
घालितसे घाव
भक्तिचे कवच अंगि चढवावे!१

नाम चिंतामणि 
करांत धरूनी 
राघवाचे ध्यान करावे, करावे!२

गुंतता नामांत 
स्थिर होय चित्त
निज देहालागी पूर्ण विस्मरावे!३
 
रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३४३ (८ डिसेंबर) वर आधारित काव्य.

ज्याला देवाची पूर्णपणे आठवण असते त्यालाच जगाचा- दुःखाचा विसर पडतो.  देहाला सांभाळणे जरूर आहे, पण भगवंतप्राप्तीकरिता ते करावे, विषयाकरता नाही करू. बाह्यांगाचे सुख हे काही खरे नाही. "मी माझे" यापासून आपण द्वैताला सुरुवात करतो, परंतु शेवटपर्यंत ' मी कोण ' याचा आपल्याला पत्ता लागत नाही. आपली वाट ' मी देही ' असे म्हणू लागलो इथे चुकली; असत्याला सत्य मानले ही आपली चूक झाली. खरोखर प्रपंच हा टिपऱ्यांच्या खेळाप्रमाणे आहे टिपऱ्यांच्या खेळात एकाने टिपरी दिली की, तो लगेच पुढच्या गड्यापाशी जातो, त्याप्रमाणे हा प्रपंच स्थिर नसून सारखा बदलणारा आहे. जगात जे लोक दुःख भोगतात त्यांनी मागील जन्मी अमुक एक कर्म केले हे जरी समजले नाही तरी, जे करू नये ते त्यांनी केले आहे ही गोष्ट निश्चित. परंतु त्यामध्ये भगवंताने मोठी सोय ठेवली आहे; ती ही की, जो देहाला विसरेल त्याला त्या दुःखाची जाणीव होणार नाही. जेवढ्या उत्कटतेने आपण नाम घेऊ तितके अधिकाधिक आपण नामात गुंतले जाऊ; मग देहाची आठवण कशाला राहील?

Saturday, December 6, 2025

नाम रामासि आवडते!

नाम रामासि आवडते!ध्रु.

ते श्रद्धेने घ्यावे 
ते आवडिने गावे
आणी आनंदाचे भरते!१

ते औषध देहासी
ते पोषक आत्म्यासी 
मनास उंचविते!२

ते सदाचरण शिकवी 
ते भक्ति मनी मुरवी 
पराशांति देते!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३४० (५ डिसेंबर) वर आधारित काव्य.

परमार्थात भगवंतांना जे जे प्रिय असते ते ते ओळखून त्याप्रमाणे आपण वागण्याचा प्रयत्न करावा. श्रीरामप्रभूला काय आवडते नि काय नाही याची मारुतीरायांना पूर्ण माहिती होती, म्हणूनच त्यांना आवडणारे नाम घेऊन त्यांनी श्रीरामप्रभूंना आपलासा करून घेतला. हे नाम तुम्ही अत्यंत श्रद्धेने घ्या. भगवंताचे नाम सहजपणे येणे याचेच नाव अजपाजप होय. हा भक्तीचा प्रकार अत्यंत श्रेष्ठ आहे. यात मीपणाचा शेवट आहे. भगवंताच्या नसते पणाने उठलेले वारे म्हणजे काळजी होय. "आणखी काही नको" हे पूर्णत्वापासून आले तरच खरे समाधान होईल. समाधान हा पूर्णत्वाचा स्वभाव आहे. भगवंताकडून येणारी शांति हेच समाधान होय. मन आणि भगवंत यांना जोडणारी साखळी म्हणजे नाम. या नामातच आपले सर्वस्व गुंतवले तर आपल्याला भगवंतापर्यंत सहजी जाता येईल.


तें पोष
आणी आनंदाचे भरतें!,

Wednesday, December 3, 2025

नाम रामाचे आपण घेऊ! अंतरांत रामा पाहू

नाम रामाचे आपण घेऊ! 
अंतरांत रामा पाहू!ध्रु. 

देवाचे गाता गान 
सुटु देत तनाचे भान 
तो भक्तसखा नित ध्याऊ!१

रामाने दिधले नाम  
स्मरुनिया होउ निष्काम 
भजनात रंगुनी जाऊ!२

जो विस्मरला देहाला 
तो भगवंताचा झाला 
हा अनुभव आपण घेऊ!३

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 

गोंदवलेकर महाराज यांची प्रवचने मधील प्रवचन क्रमांक ३३८ (३ डिसेंबर) वर आधारित काव्य.

जो भगवंताचे नाम घेईल, त्याचे राम कल्याण करील, हे माझे सांगणे खरे माना. नाम हे रामबाणाप्रमाणेच आहे. रामबाण म्हणजे बरोबर काम करणारा बाण. आपल्या लक्ष्यावर अचूक जाणारा बाण होय. तो बाण पुन्हा परत येऊन भात्यामध्ये बसत असे. रामनाम हे रामाच्या जवळ राहणारे आणि अगदी अचूक रामाकडे नेणारे एकमेव साधन आहे. जोपर्यंत जीवाला शुद्धि आहे, तोपर्यंत नाम घेता येते. ज्याचे चित्त पूर्णपणे नामात रंगले तो स्वतःला पूर्णपणे विसरतो, आणि त्यावेळी त्याला भगवंताचे दर्शन घडते.

Monday, December 1, 2025

हे भगवंता, थोपट हलके निद्रा येऊ दे!

 ॐ
हे भगवंता, थोपट हलके निद्रा येऊ दे!ध्रु.

डोळे भरुनी तुला पाहता
तनामनाला मिळे शांतता
'दिवस चांगला गेला सगळा' ऐसे वाटू दे!१

नाम तुझे वदनात असावे 
रूप तुझे अंतरी ठसावे
'अजपाजप तर चालविशी तू' हे मजला कळु दे!२

भावनाच जरि तव स्पर्शाची
गुरुकिल्ली ही आनंदाची
'तू तर माझे लळे पुरविले' मजला समजू दे!३

इथे तिथे पाहिले तुला मी 
हसलो वदलो तुझ्याशीच मी
'कोऽहं सोऽहं, कोऽहं सोऽहं' कोडे उकलू दे!४ 

हे प्रभुराया तुझी कृपा ही 
सद्‌गुरुनाथ मिळवून देई
स्वरूपात आनंद साठला तो मज सेवू दे!५

रचयिता : श्रीराम बाळकृष्ण आठवले 
२७/६/१९८९
पहाटे ५.१५